Tomusky gün tolkunlaryň üstünde tans edýär we köp adamy suwasty dünýäsini suwa çümmek arkaly öwrenmäge çagyrýar. Suwa çümmek uly şatlyk we başdan geçirmeler getirse-de, ol saglyk üçin mümkin bolan howplary hem döredýär - esasanam, adatça "dekompressiýa keseli" diýlip atlandyrylýan dekompressiýa keseli.
Dekompressiýa keselini düşünmek
Dekompressiýa keselligi, köplenç suwa çümýän kesel, doýgunlyk keselligi ýa-da barotrauma diýlip atlandyrylýar, suwa çümýän adam ýokary basyşly gurşawdan gaty çalt çykanda ýüze çykýar. Suwa çümýän mahaly, gazlar, esasanam azot, ýokary basyş astynda bedeniň dokumalarynda ereýär. Suwa çümýän wagtlary gaty çalt çykanda, basyşyň çalt peselmegi bu ereýän gazlaryň köpürjikleri emele getirmegine mümkinçilik berýär, bu bolsa gan aýlanyşygynyň peselmegine we dokumalaryň zeperlenmegine getirýär. Bu ýagdaý dürli alamatlarda ýüze çykyp, myşsa-hereket ulgamyna täsir edip we çynlakaý kynçylyklara sebäp bolup biler.
Dekompressiýa keseliniň statistikasy howsala salýar: ölüm derejesi 11% -e ýetip biler, maýyplyk derejesi bolsa 43% -e çenli ýetip biler, bu bolsa bu ýagdaýyň çynlakaý häsiýetini nygtaýar. Diňe bir suwa çümdürijiler däl, eýsem hünärmen däl suwa çümdürijiler, balykçylar, beýik daglarda uçýanlar, semiz adamlar we ýürek-damar keselleri bolan 40 ýaşdan ýokary adamlar hem dekompressiýa keseline sezewar bolýarlar.
Dekompressiýa keseliniň alamatlary
Dekompressiýa keseliniň alamatlary, adatça, ellerde ýa-da aýaklarda agyry hökmünde ýüze çykýar. Olar dürli derejede agyrlyk bilen aşakdaky ýaly klassifikasiýa edilip bilner:
Ýeňil: Deriniň gyjyndyrmasy, alajaly nokatlar we myşsalarda, süňklerde ýa-da bogunlarda ýeňil agyry.
Orta derejeli: Myşsalarda, süňklerde we bogunlarda güýçli agyry, şeýle hem käbir newrologik we aşgazan-içege alamatlary.
Agyr: Merkezi nerw ulgamynyň bozulmalary, gan aýlanyşynyň ýetmezçiligi we dem alyş ulgamynyň bozulmagy, bu bolsa hemişelik zyýana ýa-da hatda ölüme getirip biler.
Barlaglar newrologik, dem alyş we gan aýlanyş ulgamlarynyň zeperlenmeginiň agyr dekompressiýa keseliniň ýagdaýlarynyň takmynan 5-25% -ni düzýändigini, ýeňil we orta derejeli zeperlenmäniň bolsa, adatça, deri we limfa ulgamyna täsir edýändigini we takmynan 7,5-95% -ni düzýändigini görkezýär.
Giperbarik kislorod terapiýasynyň roly
Giperbarik kislorod (HBO) terapiýasy dekompressiýa keseliniň öňüni almak üçin ulanylýan we netijeli bejeriş usulydyr. Bu aralaşma keseliň ýiti döwründe ulanylanda has täsirli bolýar we netije alamatlaryň agyrlygyna berk baglydyr.
Täsir mehanizmi
HBO terapiýasy hassanyň töweregindäki daşky gurşawyň basyşyny ýokarlandyrmak arkaly işleýär, bu bolsa aşakdaky möhüm täsirlere getirýär:
Gaz köpürjikleriniň kiçelmegi: Basyşyň ýokarlanmagy bedeniň içindeki azot köpürjikleriniň göwrümini azaldýar, ýokary basyş bolsa azotyň köpürjiklerden daş-töwerekdäki gana we dokuma suwuklyklaryna diffuziýasyny çaltlaşdyrýar.
Kislorod alyş-çalşygynyň güýçlendirilmegi: Bejergi wagtynda näsaglar gaz köpürjiklerindäki azotyň ornuny tutýan kislorody dem alýarlar, bu bolsa kislorodyň çalt siňmegine we ulanylmagyna ýardam edýär.
Gan aýlanyşynyň gowulanmagy: Kiçi köpürjikler kiçi gan damarlaryna tarap hereket edip, infarkt meýdanyny kiçeldýär we gan akymyny güýçlendirýär.
Dokumalary goramak: Terapiýa dokumalara düşýän basyşy ýeňilleşdirýär we öýjükleriň zeperlenmeginiň ähtimallygyny azaldýar.
Gipoksiýanyň düzedilmegi: HBO terapiýasy kislorodyň parsial basyşyny we ganyň kislorod mukdaryny ýokarlandyrýar, dokumalaryň gipoksiýasyny çalt düzedýär.
Netije
Netijede, giperbarik kislorod terapiýasy dekompressiýa keseliniň garşysyna möhüm gural bolup durýar we derrew we mümkin bolan ömür halas ediji peýda berýär. Suwa çümmek bilen baglanyşykly töwekgelçilikler we HBO terapiýasynyň netijeliligi barada has köp maglumat berlensoň, suwa çümýänler we mümkin bolan ejir çekýänler öz saglyklaryny goramak üçin maglumatly kararlar kabul edip bilerler.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 27-nji awgusty