Myşsa agyrylary nerw ulgamy üçin duýduryş signaly bolup hyzmat edýän möhüm fiziologiki duýgy bolup, himiki, termiki ýa-da mehaniki stimullardan gelip çykýan mümkin bolan zyýandan goranmagyň zerurdygyny görkezýär. Şeýle-de bolsa, patologiki agyry, esasanam ýiti ýüze çykanda ýa-da dowamly agyrylara öwrülende, keseliň alamatyna öwrülip biler - bu özboluşly hadysa aýlar ýa-da hatda ýyllarboýy aralykly ýa-da dowamly rahatsyzlyga getirip biler. Dowamly agyry umumy ilat arasynda has ýokary ýaýrandyr.
Soňky edebiýatda giperbarik kislorod terapiýasynyň (HBOT) dürli dowamly agyry ýagdaýlaryna, şol sanda fibromialgiýa sindromyna, çylşyrymly sebitleýin agyry sindromyna, miofassial agyry sindromyna, periferik damar keselleri bilen baglanyşykly agyrylara we baş agyrylaryna peýdaly täsirleri barada aýdyňlyk berilýär. Giperbarik kislorod terapiýasy beýleki bejergilere jogap bermeýän agyry çekýän näsaglar üçin ulanylyp bilner we onuň agyryny dolandyrmakdaky möhüm roluny nygtaýar.
Fibromiyalgiýa sindromy
Fibromialgiýa sindromy belli bir anatomiki nokatlarda, ýagny agyry nokatlarynda giňden ýaýran agyry we duýgurlyk bilen häsiýetlendirilýär. Fibromialgiýanyň anyk patofiziologiýasy henizem belli däl; ýöne myşsalaryň anomaliýalary, ukynyň bozulmagy, fiziologiki disfunksiýa we neýroendokrin üýtgeşmeleri ýaly birnäçe mümkin sebäpler teklip edildi.
Fibromialgiýa hassalarynyň myşsalaryndaky degeneratiw üýtgeşmeler gan akymynyň peselmegi we ýerli gipoksiýa sebäpli ýüze çykýar. Gan aýlanyşygy bozulanda, ýüze çykýan işemiýa adenozin trifosfatyň (ATP) derejesini peseldýär we süýt kislotasynyň konsentrasiýasyny ýokarlandyrýar. Giperbarik kislorod terapiýasy dokumalara kislorodyň ýetirilmegini güýçlendirýär, süýt kislotasynyň derejesini peseltmek we ATF konsentrasiýasyny saklamaga kömek etmek arkaly işemiýanyň döredýän dokumalaryň zeperlenmeginiň öňüni alyp biler. Şuňa baglylykda, HBOT-nyňMyşsa dokumasyndaky ýerli gipoksiýany aradan aýyrmak arkaly agyrynyň duýgur nokatlaryndaky agyryny ýeňilleşdirýär.
Çylşyrymly Sebitleýin Agyry Sindromy (CRPS)
Çylşyrymly sebitleýin agyry sindromy ýumşak dokumalaryň ýa-da nerwleriň zeperlenmesinden soň agyry, şişme we awtonom disfunksiýa bilen häsiýetlendirilýär, köplenç deriniň reňkiniň we temperaturasynyň üýtgemegi bilen utgaşýar. Giperbarik kislorod terapiýasy bilek hereketliligini güýçlendirmek bilen birlikde agyryny we bilek şişmesini azaltmakda geljegi ulydygyny görkezdi. HBOT-yň CRPS-däki peýdaly täsirleri, ýokary kislorodly wazokonstriksiýa sebäpli ýüze çykýan şişmäni azaltmak ukyby bilen baglanyşyklydyr.osteoblast işjeňliginiň basylyp ýatyrylmagyny höweslendirýär we süýümli dokumalaryň emele gelmegini azaldýar.
Miofassial agyry sindromy
Miofassial agyry sindromy awtonom hadysalary we baglanyşykly funksional bozulmalary öz içine alýan tetikleýji nokatlar we/ýa-da hereket bilen tetiklenen nokatlar bilen häsiýetlendirilýär. Tetikleýji nokatlar myşsa dokumasynyň dartgynly zolaklarynda ýerleşýär we bu nokatlara ýönekeý basyş täsirlenen ýerde agyry we uzak aralykda agyry döredip biler.
Ýiti trawma ýa-da gaýtalanýan mikrotrawma myşsalaryň şikeslenmegine getirip, sarkoplazmatik toruň ýarylmagyna we öýjük içi kalsiýiň boşadylmagyna sebäp bolup biler. Kalsiýiň toplanmagy myşsalaryň dowamly dartylmagyny höweslendirýär, bu bolsa ýerli gan damarlarynyň basylmagy we metabolik islegiň artmagy arkaly işemiýa getirýär. Kislorodyň we iýmit maddalarynyň bu ýetmezçiligi ýerli ATF derejesini çalt peseldýär we ahyrsoňy agyrynyň ýaramaz aýlawyny dowam etdirýär. Giperbarik kislorod terapiýasy ýerli işemiýa kontekstinde öwrenildi we HBOT alýan näsaglar agyrynyň bosagalarynyň ep-esli ýokarlanandygyny we Görsel Analog Ölçeginiň (VAS) agyry ballarynyň azalandygyny habar berdiler. Bu gowulaşma myşsa dokumalarynda kislorodyň ulanylmagynyň artmagy bilen baglanyşyklydyr, bu bolsa gipoksik sebäpli ATF-iň azalmagynyň we agyrynyň ýaramaz aýlawyny netijeli bozýar.
Periferik damar kesellerinde agyry
Periferik damar keselleri, adatça, el-aýaklara, esasanam aýaklara täsir edýän işemiki ýagdaýlara degişlidir. Dynç alyş agyrysy, el-aýaklara dynç alyş gan aýlanyşygy ep-esli azalanda ýüze çykýan agyr periferik damar keselini görkezýär. Giperbarik kislorod terapiýasy periferik damar keseli bolan näsaglarda dowamly ýaralar üçin umumy bejergidir. Ýaranyň sagalmagyny gowulandyryp, HBOT el-aýak agyrysyny hem ýeňilleşdirýär. HBOT-yň gipoteza edilýän peýdalary gipoksiýany we ödemiň azalmagyny, proiltihaply peptidleriň toplanmagyny azaltmagy we endorfinleriň reseptor ýerlerine ýakynlygyny ýokarlandyrmagy öz içine alýar. Esasy ýagdaýlary gowulandyrmak arkaly HBOT periferik damar keseli bilen baglanyşykly agyryny azaltmaga kömek edip biler.
Başagyrylar
Başagyrylar, esasanam migren, adatça kelläniň bir tarapyna täsir edýän, köplenç göwrelilik, gaýtarma we görmegiň bozulmalary bilen geçýän epizodik agyry hökmünde kesgitlenýär. Migrenleriň ýyllyk ýaýrawy aýallarda takmynan 18%, erkeklerde 6% we çagalarda 4% -dir. Barlaglar kislorodyň beýni gan akymyny azaltmak arkaly başagyrylaryny ýeňilleşdirip biljekdigini görkezýär. Giperbarik kislorod terapiýasy arterial gan kislorod derejesini ýokarlandyrmakda we ep-esli damar daralmagyna sebäp bolmakda normobarik kislorod terapiýasyndan has täsirli. Şonuň üçin HBOT migreni bejermekde standart kislorod terapiýasyndan has täsirli hasaplanýar.
Klaster baş agyrylary
Bir gözüň töweregindäki örän güýçli agyry bilen häsiýetlendirilýän toparlaýyn baş agyrylary köplenç konýunktiwanyň inýeksiýasy, gözýaş akmasy, burun dykylmagy, rinoreýa, ýerli derleme we göz gaplarynyň ödemi bilen utgaşýar.Häzirki wagtda kislorod bilen inhalýasiýa etmek klaster baş agyrylaryny bejermegiň ýiti usuly hökmünde ykrar edilýär.Barlag hasabatlary giperbarik kislorod terapiýasynyň farmakologik bejergilere jogap bermeýän hassalar üçin peýdalydygyny we soňraky agyrylaryň ýygylygyny azaldýandygyny görkezdi. Netijede, HBOT diňe bir ýiti hüjümleri dolandyrmakda däl, eýsem geljekde klaster baş agyrylarynyň ýüze çykmagynyň öňüni almakda hem netijelidir.
Netije
Gysgaça aýdylanda, giperbarik kislorod terapiýasy fibromialgiýa sindromy, çylşyrymly sebitleýin agyry sindromy, miofassial agyry sindromy, periferik damar keselleri bilen baglanyşykly agyry we baş agyrylary ýaly ýagdaýlary öz içine alýan myşsa agyrylarynyň dürli görnüşlerini ýeňilleşdirmekde uly mümkinçilikleri görkezýär. Ýerli gipoksiýany çözmek we myşsa dokumalaryna kislorodyň iberilmegini höweslendirmek arkaly HBOT adaty bejeriş usullaryna çydamly bolan dowamly agyrydan ejir çekýän näsaglar üçin amatly alternatiwa hödürleýär. Giperbarik kislorod terapiýasynyň netijeliliginiň giňligini öwrenmek boýunça barlaglar dowam edýänligi sebäpli, ol agyryny dolandyrmakda we näsaglara ideg etmekde geljegi uly aralaşma hökmünde durýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 11-nji apreli